İstatistiki olarak sanayi tesislerinde, fabrikalarda ve modern ofis binalarında meydana gelen yangınların %35 ila %40’ı elektrik tesisatı, pano veya kablo taşıma hatlarındaki arızalardan kaynaklanmaktadır. Elektrik kaynaklı yangınlar saniyeler içinde büyüme potansiyeline sahiptir ve yanlış söndürücü müdahalesi hayati tehlike yaratır.
Elektrik Panolarında Yangın Neden Çıkar?
Elektrik kaynaklı yangınların ardında genellikle görünmeyen termal yükler yatar. En sık rastlanan kök nedenler:
- Gevşek Klemens ve Bağlantı Noktaları: Titreşim veya ısıl genleşme sonucu gevşeyen bağlantılarda temas direnci artar ve Joule ısısı ile aşırı sıcaklık (ark) oluşur.
- Aşırı Akım ve Dengesiz Yük Dağılımı: Fazların dengesiz yüklenmesi nötr iletkeninde aşırı ısınmaya ve izolasyon erimesine yol açar.
- Toz, Nem ve Korozyon: Endüstriyel ortamlarda pano içine sızan iletken tozlar fazlar arası kısa devrelere (flashover) zemin hazırlar.
- Hatalı Sigorta ve Şalter Seçimi: Nominal akım kapasitesine uygun olmayan koruma elemanları arıza anında devreyi açamaz.
Önleyici Tedbir: Periyodik Termal Kamera Taraması
Elektrik panolarındaki yangın tehlikesi gözle görülebilir alev çıkmadan saatler, hatta günler önce ısı artışıyla haber verir. Yılda en az 2 kez yetkili uzmanlarca yapılan termal kamera taramaları sayesinde, normal çalışma sıcaklığının 10-15°C üzerine çıkan klemensler anında tespit edilir ve yangın çıkmadan sıkılarak giderilir.
Elektrik Yangınlarına Nasıl Müdahale Edilmeli?
Elektrik yangınlarında yapılan en ölümcül hata su veya iletken köpükle müdahale etmektir:
- Öncelik Enerjiyi Kesmektir: Pano ana şalterinden veya acil durdurma (Emergency Stop) butonundan enerjiyi kesin.
- Karbondioksit (CO₂) Kullanın: Elektrik panolarında kalıntı bırakmayan, iletken olmayan CO₂ söndürücüler birincil tercihtir.
- Kuru Kimyevi Toz (ABC): Enerji kesilemiyorsa 1000V’a kadar yalıtımlı KKT kullanılabilir; ancak toz elektronik kartlara zarar verir.
- Asla Su Dökmeyin: Su elektrik akımını ileterek müdahale eden personelin elektrik çarpılmasına yol açar.