İçeriğe geç
Bilgi bankası // Modül 01–02

Yangın sınıfları ve yanma üçgeni

Yanlış söndürücü yangını büyütebilir. Beş yangın sınıfını, her birinde kullanılacak ve asla kullanılmayacak söndürücüleri ve yangını söndürmenin üç yolunu tek sayfada bulun.

Kısa cevap

TS EN 2’ye göre beş yangın sınıfı vardır: A katı maddeler, B yanıcı sıvılar, C gazlar, D metaller ve F yemeklik yağlar. Elektrik yangınları ayrı bir sınıf değildir; önce enerji kesilir.

Karşılaştırma tablosu

Hangi yangına hangi söndürücü?

Yangın sınıflarına göre uygun ve yasak söndürücüler
SınıfYanan maddeÖrneklerKullanınAsla
AKatı Madde YangınlarıOdun, Kâğıt, Kumaş, Plastik, KartonSu / su sisi · Köpük · ABC kuru kimyevi toz—
BSıvı YangınlarıBenzin, Mazot, Boya & tiner, Alkol, YağlarKöpük · CO₂ · ABC / BC kuru kimyevi tozSu jeti kullanmayın — yanan sıvıyı sıçratıp yayar.
CGaz YangınlarıDoğalgaz, LPG, Propan, Bütan, AsetilenÖnce gaz vanasını kapatın · ABC / BC kuru kimyevi tozGaz akışı kesilmeden alevi söndürmeyin — biriken gaz patlayabilir.
DMetal YangınlarıMagnezyum, Sodyum, Potasyum, Lityum, Alüminyum tozuD sınıfı metal yangını tozu · Kuru kum (sınırlı)Su, köpük veya CO₂ kullanmayın — şiddetli reaksiyon ve patlama riski.
FYemeklik Yağ YangınlarıFritöz yağı, Tava yağı, Endüstriyel mutfaklarF sınıfı (ıslak kimyasal) söndürücü · Yangın battaniyesiAsla su dökmeyin — ani buharlaşma yanan yağı patlayarak saçar.
A

A Sınıfı Yangın — Katı Madde Yangınları

Tanım

Kor bırakarak yanan organik katılar.

Örnekler: Odun, Kâğıt, Kumaş, Plastik, Karton.

Nasıl söndürülür?

  • Su / su sisi
  • Köpük
  • ABC kuru kimyevi toz

Kor tamamen sönene kadar soğutmaya devam edin; yeniden alevlenme riski yüksektir.

B

B Sınıfı Yangın — Sıvı Yangınları

Tanım

Yanıcı sıvılar ve sıvılaşabilen katılar.

Örnekler: Benzin, Mazot, Boya & tiner, Alkol, Yağlar.

Nasıl söndürülür?

  • Köpük
  • CO₂
  • ABC / BC kuru kimyevi toz

Asla

Su jeti kullanmayın — yanan sıvıyı sıçratıp yayar.

Köpüğü doğrudan sıvıya değil, bir yüzeyden sektirerek örtün.

C

C Sınıfı Yangın — Gaz Yangınları

Tanım

Yanıcı gazlar.

Örnekler: Doğalgaz, LPG, Propan, Bütan, Asetilen.

Nasıl söndürülür?

  • Önce gaz vanasını kapatın
  • ABC / BC kuru kimyevi toz

Asla

Gaz akışı kesilmeden alevi söndürmeyin — biriken gaz patlayabilir.

Gaz yangınında öncelik her zaman kaynağı kesmektir.

D

D Sınıfı Yangın — Metal Yangınları

Tanım

Yanabilen hafif metaller.

Örnekler: Magnezyum, Sodyum, Potasyum, Lityum, Alüminyum tozu.

Nasıl söndürülür?

  • D sınıfı metal yangını tozu
  • Kuru kum (sınırlı)

Asla

Su, köpük veya CO₂ kullanmayın — şiddetli reaksiyon ve patlama riski.

Bu yangınlar özel söndürücü ve eğitim gerektirir; endüstriyel programda ele alınır.

F

F Sınıfı Yangın — Yemeklik Yağ Yangınları

Tanım

Pişirme ekipmanındaki bitkisel/hayvansal yağlar.

Örnekler: Fritöz yağı, Tava yağı, Endüstriyel mutfaklar.

Nasıl söndürülür?

  • F sınıfı (ıslak kimyasal) söndürücü
  • Yangın battaniyesi

Asla

Asla su dökmeyin — ani buharlaşma yanan yağı patlayarak saçar.

Ocağı kapatın, kabın üzerini örtün ve soğumaya bırakın.

Elektrik yangınları: Elektrik yangınları ayrı bir sınıf değildir: önce enerji kesilir, ardından yanan malzemenin sınıfına göre müdahale edilir. Enerji kesilemiyorsa iletken olmayan CO₂ veya kuru kimyevi toz kullanılır.

Yanma üçgeni

Yangını söndürmenin üç yolu

Yanmanın gerçekleşmesi için üç temel unsur gerekir: ısı, oksijen ve yanıcı madde. Bu unsurlardan herhangi biri ortadan kaldırıldığında yangın söner.

Isı → Soğutma
Yanan maddenin sıcaklığı tutuşma noktasının altına düşürülür. Örnek: Su, su sisi, yangın dolabı ve hidrant ile soğutma.
Oksijen → Boğma
Yanan madde ile hava arasındaki temas kesilir. Örnek: Köpük örtüsü, CO₂, yangın battaniyesi, kum.
Yanıcı Madde → Yakıtı uzaklaştırma
Yangını besleyen madde ortamdan uzaklaştırılır veya akışı kesilir. Örnek: Gaz/akaryakıt vanasını kapatmak, yanıcı malzemeyi tahliye etmek.
+ Modül 01 // Yanma kimyasıEtkileşimli +
Yanma ÜçgeniYanma aktif

Görev

Isı, oksijen ve yanıcı madde bir araya geldiğinde yanma başlar. Yangını söndürmek için üçgenden bir kenarı kaldırın.

Sık sorulanlar

Yangın sınıfları nelerdir?

TS EN 2 standardına göre beş yangın sınıfı vardır: A sınıfı (katı madde yangınları), B sınıfı (sıvı yangınları), C sınıfı (gaz yangınları), D sınıfı (metal yangınları), F sınıfı (yemeklik yağ yangınları).

A sınıfı yangın nedir, nasıl söndürülür?

A sınıfı yangınlar kor bırakarak yanan organik katılar yangınlarıdır (örn. Odun, Kâğıt, Kumaş). Müdahale: Su / su sisi; Köpük; ABC kuru kimyevi toz.

B sınıfı yangın nedir, nasıl söndürülür?

B sınıfı yangınlar yanıcı sıvılar ve sıvılaşabilen katılar yangınlarıdır (örn. Benzin, Mazot, Boya & tiner). Müdahale: Köpük; CO₂; ABC / BC kuru kimyevi toz. Su jeti kullanmayın — yanan sıvıyı sıçratıp yayar.

C sınıfı yangın nedir, nasıl söndürülür?

C sınıfı yangınlar yanıcı gazlar yangınlarıdır (örn. Doğalgaz, LPG, Propan). Müdahale: Önce gaz vanasını kapatın; ABC / BC kuru kimyevi toz. Gaz akışı kesilmeden alevi söndürmeyin — biriken gaz patlayabilir.

D sınıfı yangın nedir, nasıl söndürülür?

D sınıfı yangınlar yanabilen hafif metaller yangınlarıdır (örn. Magnezyum, Sodyum, Potasyum). Müdahale: D sınıfı metal yangını tozu; Kuru kum (sınırlı). Su, köpük veya CO₂ kullanmayın — şiddetli reaksiyon ve patlama riski.

F sınıfı yangın nedir, nasıl söndürülür?

F sınıfı yangınlar pişirme ekipmanındaki bitkisel/hayvansal yağlar yangınlarıdır (örn. Fritöz yağı, Tava yağı, Endüstriyel mutfaklar). Müdahale: F sınıfı (ıslak kimyasal) söndürücü; Yangın battaniyesi. Asla su dökmeyin — ani buharlaşma yanan yağı patlayarak saçar.

Yanma üçgeni nedir?

Yanmanın gerçekleşmesi için ısı, oksijen ve yanıcı maddenin bir arada bulunması gerekir. Bu üç unsurdan biri ortadan kaldırıldığında yangın söner: ısı soğutma ile, oksijen boğma ile, yanıcı madde ise yakıtın uzaklaştırılmasıyla kontrol edilir.

Elektrik yangınları hangi sınıftadır?

Elektrik yangınları ayrı bir sınıf değildir: önce enerji kesilir, ardından yanan malzemenin sınıfına göre müdahale edilir. Enerji kesilemiyorsa iletken olmayan CO₂ veya kuru kimyevi toz kullanılır.

Bu konular sahada öğretilir.

Temel Yangın Eğitimi

Kimyasal ve metal yangınları için: İleri Seviye Endüstriyel Yangın Eğitimi.